SINT LUCAS ANTWERPEN - EEN unieke kunsteducatie ervaring

Henk Byl is als adjunct-departementshoofd academische zaken onder meer verantwoordelijk voor het academisch curriculum van Sint Lucas Antwerpen. Als oud-docent juweelontwerp en daarna als hoofd van deze afstudeerrichting was hij actief betrokken bij de talloze evoluties en innovaties binnen het hoger kunstonderwijs. Hij is dan ook de ideale persoon om uit te leggen waar Sint Lucas Antwerpen voor staat en wat een hogere kunstopleiding kan betekenen.

HB: Decretaal werden de Hogere Kunstopleidingen gelijkgesteld met het universitaire niveau en dat heeft uiteraard consequenties. Het academiseringsproces wil de standaarden die men op universitair niveau hanteert ook voor de Hogere Kunstopleiding laten gelden. Uiteraard moet men hierbij rekening houden met de specifieke benadering van een artistieke opleiding. Sowieso steunt ons onderzoek in Sint Lucas Antwerpen op de praktijk met een uitgesproken aandacht voor het expliciteren van het onderzoeksproces. Als student vertrek je vanuit de artistieke praxis maar word je uitgedaagd om kritisch te reflecteren en weloverwogen keuzes te maken; je stelt daarbij je werk en de relevantie ervan voortdurend in vraag. In Ba1 gebeurt dit via gerichte opdrachten, in de masterproef kristalliseert zich dit in een thematiek, een onderzoeksvraag die je vanuit de drie bachelorjaren hebt ontwikkeld. Als student dien je zeer autonoom, kritisch en bewust te kunnen omgaan met de volgende 3 domeinen: ten eerste ben je als kunstenaar-vormgever steeds gericht op innovatie, niet wat bestaat maar wat ontstaat is van belang. Ten tweede sta je als kunstenaar-vormgever midden in het maatschappelijk veld. Je werk en je onderzoek situeren zich niet enkel in het atelier maar hebben een context. Het contextualiseren van het werk is een tweede belangrijke premisse. Tenslotte dien je als kunstenaar-vormgever ook nadrukkelijk te communiceren. De buitenwereld, je eigen generatie, het werkveld zijn daarbij graadmeter en een wezenlijk klankbord.

Wat stellen we prioritair in onze opleiding? Welk doelen streven we na?

HB: Het is altijd al onze prioriteit geweest om het verhaal van de student aan bod te laten komen. We vragen aan een student om een eigen traject uit te tekenen. Daarbij helpt het discours van de docent die de student begeleidt. De nadruk ligt op onderzoek en experiment. We geven de student de kans om voortdurend te evolueren. Vanuit zeer diverse en steeds complexere opdrachten komt die evolutie op gang en daarbij wordt een proces zichtbaar. Het eindproduct is op zichzelf van minder prominent belang.

Sint Lucas Antwerpen maakt zich sterk dat het een geïntegreerde aanpak nastreeft door het weghalen van de schotten tussen verschillende disciplines. Wat bedoel je daar juist mee?

HB: Hiermee willen we het academische proces laten aansluiten op het artistieke veld. De school is geen ivoren toren, maar vormt een onderdeel van een maatschappelijk gebeuren. Kunstenaars maken steeds meer gelijktijdig gebruik van meerdere media om zich uit te drukken en het kunstonderwijs kan die evolutie verder aanscherpen. Vaak leidt dit tot een complexer oeuvre, met meer connotaties en links, gevat in een onderzoekende sfeer. Disciplines mogen niet langer grenzen opleggen maar moeten verruimen. Dit traject werd recent opgestart, maar het is onderhuids al heel lang in Sint Lucas Antwerpen aanwezig. De studenten brengen dit met zich mee, zij zijn vragende partij. Daarom krijgen ze een heel flexibel keuzepakket aangeboden, wij willen hen aanzetten om op basis daarvan artistiek een evolutie door te maken.

De rol van de docent is daarbij heel belangrijk. Wat kan een student dan van zijn docent verwachten? Kennis maar ook praktijk?

HB: Een docent is de coach bij uitstek. Het is voor docenten een geweldige stimulans om die rol op te pakken, voorbij de traditionele atelierwerking. Het is aan hen om zich het proces en het traject van de student tot doel te maken, om het mee te sturen en om met de student in debat te gaan, via zijn werk en zijn interesses. Het is een grote uitdaging om, los van de expertise en los van de discipline, de onderzoeksmatige attitude aan te brengen, om in te spelen op de internationale context, om voortdurend het belang van het werkveld te benadrukken. Uiteindelijk moeten docenten in staat zijn om het werk van de student te situeren binnen het gehele plaatje.

Een grote verantwoordelijkheid ligt dus bij de student zelf, maar ik neem aan dat hij of zij op 18-jarige leeftijd nog niet 100% klaar is om een eigen traject te bepalen?

HB: We zien dat 65% van de studenten geen specifiek artistieke kennis of vooropleiding heeft. Ze springen als het ware blind in een bad, heel intuïtief. Dan is het natuurlijk aan ons om in een eerste jaar, via opdrachten maar ook door onmiddellijk de connectie te maken met het werkveld een student een breder kader aan te bieden. We willen de student van in het begin duidelijk maken dat het tijdens de opleiding niet louter gaat om het eindresultaat, maar om een proces. In feite willen we de boog van in het eerste jaar al naar het masterjaar toe spannen, mogelijke trajecten uitstippelen. In die zin is het ook onze strategie om een mix van studenten aan te trekken. We mikken natuurlijk nog in de eerste plaats op de achttienjarige, maar daarnaast proberen we internationale studenten die al een diploma op zak hebben aan te trekken. Zij bieden zowel een meerwaarde voor de opleiding als voor de generatiestudenten.

Welke attitude verwacht je van studenten die zich hier inschrijven?

HB: Openheid in eerste instantie, maar ook discipline en een flexibele opstelling. Ze moeten zeer onderzoekend, leergierig en gedreven zijn.

Een kunsthogeschool als Sint Lucas Antwerpen profileert zich ook als een kunstencentrum. Op welke manier neemt een student daar aan deel?

HB: Dat is één van de grote opgaven waar we voor staan. Enerzijds proberen we de studenten alle kansen te geven om hun opleiding buiten de muren te brengen, om zoveel mogelijk contacten te leggen en om de professionele scene te verkennen. Anderzijds ondernemen we ook heel wat actie om die wereld binnen te brengen. En dat kan op heel diverse manieren. De drie luiken, onderwijs, onderzoek en maatschappelijke dienstverlening, zijn erop gericht om perfect geïntegreerd op elkaar in te spelen. We leggen veel nadruk op tentoonstellingen, presenteren van werk, lezingen, workshops. Daarbij gaan we ook vaak met alumni samenwerken.

Waarom zou iemand kunst gaan studeren?

HB: Ik denk dat het in eerste instantie een passie moet zijn, een heel groot streven om vanuit zichzelf met de wereld in debat te gaan.


...
Terug naar overzicht studiegids